Waarom dit Blog?

Enkele jaren geleden typte ik mijn naam in de Google zoekbalk en de uitkomst heeft mij niet meer losgelaten. Dit vond ik:

Christiaan van der VECHT, Turf- en korendrager, kermisreiziger, geboren circa 1750 te Guinee, gedoopt op 19-10-1777 te Weesp, overleden op 11-01-1825 te Weesp. Christiaan van der Vegt was de voormalige slaaf van de Weesper burgemeester Abraham D’Arrest sr., die op zo’n goede voet bij de stadhouder prins Willem V stond dat deze regelmatig bij D’Arrest thuis dineerde. Daar heeft hij ook deze slaaf ontmoet. De stadhouder had “geen vrees voor een vreemde couleur van menschen, en inteegendeel veel vermaak” om deze slaaf gehad. Na zijn vrijlating en doop heeft hij de naam Christiaan van der Vecht aangenomen. Later heeft hij verscheidene jaren bij een rondtrekkende kermis gewerkt waar hij als de “Koning van Candia” optrad.”
(Guy Meulmeester in “Het Weesper geslacht van der Vecht)

Ondertussen weet ik veel meer en ook dat bovenstaande niet compleet en correct is. Wilt u weten wat er tot nu toe bekend is?
In de Samenvatting staat Christiaan zijn levensverhaal met alle vondsten tot nu toe.

(Tekening uit: De bonte droom van het circus uit ca. 1958 (schrijvers: J. van Doveren en Fred. Thomas)

(Tekening uit: De bonte droom van het circus uit ca. 1958 (schrijvers: J. van Doveren en Fred. Thomas)

2013 was het jaar dat de slavernij in Nederland 150 jaar was afgeschaft en mijn gedachten zijn zeer regelmatig bij mijn voorvader Christiaan van der Vegt, wiens achternaam en krullen ik met trots draag.
Daarom heb ik besloten om op zoektocht te gaan naar zijn vergeten levensverhaal en dat vast te leggen in dit blog. Mijn droom is om ooit de naam te weten die zijn ouders hem gegeven hebben bij zijn geboorte op de Kust van Guinee, vandaar de vraag:

“Hoe heette Christiaan?”

De zoektocht is ook te volgen via de Facebookpagina  (+240 Volgers) waar o.a. de blogposts worden geplaatst en de timeline is gevuld met bronbestanden.
Op Pinterest (+75 volgers) staat een verzameling van schilderijen (+350) met Afrikaanse bedienden bij Europese families, en afbeeldingen die horen bij het verhaal van Christiaan zijn leven.
Op Google Drive is een archief vrij toegankelijk met alle gevonden documenten en aktes.
Er is een Tijdslijn met gebeurtenissen in Christiaan zijn leven.
De Stamboom is in te zien via MyHeritage.
Van de beschreven bladmuziek in de inventarislijsten gemaakt na het overlijden van D’Arrest, heb ik een Spotifylijst aangemaakt. Deze muziek hoorde Christiaan in Huize D’Arrest.
Alle gemaakte foto’s van plekken uit zijn leven staan op Flickr.
Af en toe Twitter ik over vorderingen en vondsten met #HoeheetteChristiaan.

In de Samenvatting worden alle vondsten bijgehouden zodat u vlot op de hoogte bent van het verhaal.

Schroom niet om te reageren. Heeft u vragen of opmerkingen? Ik hoor ze graag! U kunt ze posten op de facebookpagina of onder het blog. Ik reageer altijd.

Veel leesplezier!
Annemieke van der Vegt
Handtekening Christiaan 01
(Handtekening Christiaan 31 juli 1788)

Catharina Johanna van der Vegt

Had ik mij voorgenomen om alleen Christiaan zijn kinderen en kleinkinderen te onderzoeken, deze achterkleindochter geeft zoveel puzzels en misschien ook een onverwacht antwoord, waardoor ik het niet kan laten om haar leven te ontrafelen. Behalve dat, haar leven is in mijn ogen ook zeer enerverend geweest.

Haar opa is Teunis, zevende kind van Christiaan en Kaatje, haar moeder is Hendrica Sophia van der Vegt, zij heeft haar dochter niet erkend en omdat vader onbekend is, heet ze Catharina Johanna van der Vegt. Ze is vernoemd naar haar tante. Klik HIER voor een overzicht van de eerste drie generaties.
1857 geboorte Catharina Johanna 02De volgende keer dat ik Catharina Johanna tegenkom is wanneer haar zoon Isaac Cornelis Tobias geboren wordt op 13 juni 1890 te Vlissingen. Hij wordt erkend wanneer zijn ouders trouwen op 23 juli 1890. (klik op het document om te vergroten)
1890 huwelijksakte CJ 01Onze Catherina Johanna heeft hier als beroep modiste, Cornelis Tobias is Hofmeester. Dit geeft wel een verklaring hoe zij vanuit Den Helder in Vlissingen terecht is gekomen. Helaas duurt dit huwelijk niet lang…. drie jaar later wordt de echtscheiding al uitgesproken.
1893 Echtscheiding in de krant 01In plaats van modiste staat er nu winkelierster en werkte Cornelis Tobias dus op een Cruiseschip.

De volgende keer dat ik haar zie is ze terug in Den Helder en niet alleen. Pieter van der Vegt is geboren op 12 augustus 1894 en hij wordt geëcht tijdens het huwelijk van Catherina Johanna met zijn 10 jaar jongere vader Johannes Cornelis Jonker op 27 september 1894. Pieter heet vanaf dit moment Pieter Jonker.
1894 huwelijksakte met Jonker 01Samen met Johannes Cornelis krijgt ze nog twee dochters. Wilhelmina Apolonia Catharina Johanna Jonker wordt 19 juni 1896 geboren en Hendrika Johanna Cornelia Jonker op 19 juli 1898, beide worden in Den Haag geboren. Ik heb nog geen idee hoe ze daar verzeild is geraakt…. ook heb ik de geboorte aktes nog niet ingezien.

Het huwelijk heeft niet lang stand mogen houden….
1899 Overlijden Jonker 01Met hulp, daarvoor iedereen dank! weet ik waar op de Atlantische Oceaan hij overboord is gevallen. Het schip, Edam III, werd in 1899 ontmantelt in Genua. Zouden ze daarnaartoe onderweg geweest zijn?

Verdrinken Johannes Jonker 01Catharina Johanna gaat alleen de eeuwwisseling in met vier kleine kinderen, 9, 5, 3 en 1 jaar oud.

De volgende keer dat ik haar in de archieven tegen kom, moet ik wel drie keer kijken.
Woonkaart Catharina 02Behalve dat er nu staat dat ze verpleegster is, is ze in december 1913 verhuisd en nogal ver weg, naar Saõ Paulo. Negen jaar later komt ze weer terug, uit Porto Alegre  Brazilië, staat er op kaart.
Vele vragen borrelen er op. Waarom Brazilië? Ging ze alleen of gingen de kinderen mee? Waar waren de kinderen wanneer ze niet mee waren? Waarom kwam ze weer terug? Raadsels!
Stiekem hoop ik dat ze op familie bezoek was. Jan Christiaan van der Vegt die ik niet meer kan vinden vanaf zijn 13e levensjaar, zou hij misschien een gezin gesticht hebben in Brazilië? Ik mag toch een beetje hopen….

In ieder geval zijn twee kinderen niet met haar meegegaan, Isaac Cornelis Tobias de Bruijne huwt in 1916 en geeft aan dat de verblijfplaats van zijn ouders onbekend is.
1916 huwelijk Isaac Cornelis jr 01Heel anders gaat het wanneer dochter Hendrika Johanna Cornelia Jonker wil trouwen met Hermanus Dirk Nicolaas Kloots. Zij was 15 jaar toen haar moeder vertrok naar Brazilië en had hoogstwaarschijnlijk geen contact meer met haar. Althans ……
De huwelijkse bijlagen geven een heel verhaal weer.
Eerst komt uit de papieren te voorschijn dat Catharina Johanna haar dochter een voogd had, Ottho Gerhard Heldring en meteen begrijp ik nu waarom ze huwen in Valburg.
Heldring 01De Ottho Gerhard Heldring Stichting bestaat nog altijd. Ik denk dat haar voogd een zoon van de oprichter is. Misschien dat ik nog eens op zoek ga of er dossiers bewaard zijn gebleven en of daar in staat hoe Hendrika hier terecht is gekomen.

Het aankomend bruidspaar gaat in augustus in ondertrouw, er is een kind op komst dus enige haast was wel geboden. Het zat ze niet mee, de ambtenaar wilde het huwelijk niet voltrekken. Onder andere door het afwezig zijn van toestemming van de moeder. Er gebeurt van alles, alle documenten zijn HIER in te zien op de Google Drive.

Ook is er plots wel een briefje uit Porto Alegre, Brazilië.
1918 briefje vanCatherina Johanna geeft toestemming. Alleen vertrouwt de ambtenaar het nog niet en ik ook eigenlijk niet….. Tussen de huwelijkse bijlagen zie ik een briefje van de bruidegom.
Briefje bruidegom 01Het is wel heel opvallend dat de aanstaande schoonzoon een briefje schrijft op precies hetzelfde ruitjespapier als zijn aanstaande schoonmoeder in Brazilië! Of  was ruitjespapier wereldwijd enorm populair in de jaren 20 van de vorige eeuw?
Het stel huwt februari 1919, hun dochter is inmiddels twee maanden oud.

Terug naar Catharina Johanna, zij is in 1922 weer terug in Den Haag, nog steeds verpleegster en huwt in 1925. 67 jaar oud, voor de derde keer. Haar geluk mag weer niet lang duren, na een huwelijk van drie jaar en vijf jaar, duurt deze 4 jaar. Ze overlijdt op 25 maart 1929.
Ik ben nieuwsgierig naar haar geworden, heel benieuwd wat ze die 9 jaar in Brazilië heeft gedaan en zal proberen dat te achterhalen.

Ik weet namelijk nog steeds niet wat er met Christiaan zijn kleinzonen Jan Christiaan van der Vegt, Cornelis Nassies en Christiaan Nassies is gebeurd. Zouden zij in Brazilië gewoond hebben?
Wanneer ik een schot voor de boeg maak op familysearch Brazilië vind ik Joanna Catherina Vegt…….

Ik denk dat ik nog wel even bezig men met deze achterkleindochter van Christiaan!

Alles wat in dit blog staat heb ik digitaal gevonden, ben niet achter mijn pc ervoor weggeweest.
Gebruikte digitale archieven:
wiewaswie.nl
cbg.nl
denhaag.digitalestamboom.nl
zoekakten.nl
familysearch.org

UPDATE 29-01-2016:
Geweldig hoe er meegespeurd wordt! Irene Rolfes, dank je wel voor deze advertentie.
Gevonden op www.delpher.nl

1890 7 oktober Rotterdamsch nieuwsblad 01UPDATE 31-01-2016:
Gevonden op cbg.nl bij familie advertenties:
1891 10 02 Faillissement Catherina Johanna van der Vegt

Christiaan en Obligaties WIC

Soms moet ik erg mijn best doen om mijn 21ste eeuwse bril af te doen en te kijken naar gebeurtenissen in de 18e eeuw en dat is ook nu het geval. Slavernij en slavenhandel is plots wel heel dichtbij.

Afgelopen dagen blader ik weer digitaal door het testament van Abraham D’Arrest jr en de bijbehorende boedelinventarislijst. Ik kijk nu vooral naar de effecten en obligaties die hij bezat.

Tussen alle bezittingen zie ik ook dit staan:
Obligaties WIC 01fl 30.000 aan actien West-Indische Compagnie. Ze investeerden dus in slavernij en slavenhandel…. en dat terwijl Christiaan bij hen werkte en woonde.

Het bedrag heb ik omgerekend naar deze tijd en het is veel geld..
Volgens de omrekensite van Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis is fl. 30.000 in 1775 gelijk aan € 286 643.90 in 2013.

Ik weet niet wanneer ze de actien gekocht hebben, misschien kan ik dat ooit vinden in een archief. Is er een lijst van mensen die zich in hadden geschreven voor de uitgifte. Ze waren in ieder geval aanwezig voor 1780, er staat een aantekening dat vanaf dat jaar er niets meer was uitgekeerd.

Ook weet ik wanneer ze verkocht werden en wat ze hebben opgeleverd.
Obligaties WIC 02Ze zijn in februari 1793 verkocht aan de Generaliteit voor fl 5.490,-. (In 1792 was de W.I.C. opgeheven.)

Dit is nog niet alles, ook is er geïnvesteerd in plantages in Suriname, al in 1757.
Obligaties Suriname 01Drie obligatien ten Lasten van eenigen Planters in de colonie van Surinamen, en gonegotieen ter comptoire van wijlen Willem Gideon Deutz,”

Wanneer ik digitaal op zoek ga naar hem, vind ik op Wikipedia een uitgebreid verhaal en ook de uitleg over de “obligatien”.

In 1753 gaf hij, als hoofd van het handelshuis Deutz, een West-Indische plantagelening van een miljoen gulden uit. Waarschijnlijk heeft J.J. Mauricius nog tijdens zijn gouverneurschap in Suriname dan wel tijdens zijn verblijf in de Republiek in 1751 Deutz aangespoord krediet aan de planters te verschaffen. Amsterdam stortte 30.000 gulden in het fonds. Het krediet groeide tot vier miljoen aan en stelde de planters in staat van schuldeiser te veranderen“.  (Bron: Wikipedia)

Het huis waar Willem Gideon Deutz woonde aan de Herengracht in Amsterdam is nu het museum Willet-Holthuysen.
Het is een voor het publiek geopend grachtenpand, met volledig ingerichte stijlkamers. Zo geeft het museum een beeld van het leven in een chic pand aan de Amsterdamse grachtengordel in de 18e en 19e eeuw.”1024px-Willet-holthuysen

Ik ga daar maar eens kijken binnenkort, misschien krijg ik dan een idee hoe het was in Huize D’Arrest.

Dit was niet alles, ik kwam nog meer investeringen in Suriname tegen
Obligaties Suriname 02Ik probeer te begrijpen hoe het kan, zelf een Afrikaanse bediende in huis hebben en geld verdienen aan slavernij en slavenhandel. Het roept veel vragen op.
Zouden ze het verband niet hebben gezien of niet hebben willen zien? Er is een hele grote kans dat Christiaan als kind vervoerd is door de West Indische Compagnie….

Op de site van Mapping Slavery kan ook Huize D’Arrest op de Nieuwstad in Weesp worden toegevoegd…….

Alle stukken met de Effecten staan op de Google Drive en zijn HIER in te zien.

De Audiëntieboeken

Omdat ik geschreven heb over de zoektocht in de audiëntieboeken wil ik de eerste vondsten hier laten zien.
1772 10 28 01De foto lijkt bijna een stilleven, vind ik zelf. De vondst in detail:
1772 10 28 01 detailDaar staan ze, Johannes Justus Weyher en Abraham D’Arrest sr en jr, op audiëntie dd 28-10-1772.
J.J. Weyher is niet alleen de burgemeester van Weesp, hij is ook de zwager van Abraham D’Arrest sr. Zij zijn getrouwd met de gezusters Wena.
De datum laat bij mij meteen een belletje rinkelen. In oktober 1772 was namelijk Prins Willem V uitgebreid op bezoek bij Huize D’Arrest. Zou deze audiëntie er een vervolg op geweest zijn?

Ik ben ze al nog een keer tegengekomen. Deze keer op 04-04-1775.
1775 04 26 01Het bladeren is dus niet voor niks! Met de gevonden data kan ik weer naar het archief van Weesp om te kijken of er iets over vastgelegd is in de boeken.

Behalve deze audiënties, zie ik veel meer in de rode boekjes. Elke keer wanneer de Prins door het land trok, staat beschreven. (Klik op de afbeelding voor een grotere weergave)
1770 08 14 01Ik zie bekende namen regelmatig verschijnen en wie er allemaal langs komen na de geboorte van een kind. Ik waan mij soms als een vliegje op de muur in de 18e eeuw.

Nu is nog wel de vraag of Christiaan mee was bij de audiënties, zoals later zijn dochter Antje beschrijft:

“Dat den voornoemde Heer Burgemeester de Witt [sic] in Zijn leven de Eer had, van bij Z[ijne] D[oorluchtige] H[oogheid: den Heere Prins Willem de Vijfde van Oranje en Nassauw buitengemeen in achting en bekend te zijn, en zelfs verscheiden malen aan het Hoff wierd genodigd, en des Suppliantes Vader insgelijks de hooge Eer genoot van uit hoofden Zijner vreemdelingschap en aardigheid meestal mede tegenwoordig te zijn,”

Hij staat in ieder geval niet vermeld bij deze twee audiënties maar dat is niet vreemd. Bij niemand staat het eventueel meegenomen personeel beschreven. Wel is het steeds meer duidelijk dat de Prins en D’Arrest elkaar kenden, de vraag blijft nog of Willem V dan ook Christiaan die toen nog Presto heette aan D’Arrest heeft gegeven.

De komende weken ben ik nog regelmatig bladerend te vinden in de Koninklijke Bibliotheek, op zoek naar de volgende audiëntie vanuit Weesp.

Voor Kwasi en Kwame

Wanneer ik vertel over Christiaan en het onderzoek aan mensen voor wie het nieuw is, krijg ik regelmatig de reactie. “Net zoals in het boek van Arthur Japin, De zwarte met het witte hart“.De zwarte met het witte hart 01Ook ik heb dit boek met verbazing gelezen destijds, nog niet wetend dat mijn voorvader een uit Afrika afkomstige bediende aan het Stadhouderlijk Hof is geweest. Echter is Christiaan zijn verhaal niet gelijk aan het verhaal van Kwasi en Kwame. Zij kwamen in 1837 aan het hof bij Koning Willem I en waren nooit in dienst van het Hof.
Ze kwamen aan in Den Haag, 72 jaar nadat Christiaan het Hof van Willem I zijn overgrootmoeder Maria Louise van Hessen Kassel verliet om naar Weesp te gaan.

Menigeen denkt dat de jongetjes uit het boek de eerste kennismaking van Willem I was met mensen afkomstig uit Afrika. Dit is niet waar, al door de eeuwen heen waren er Afrikaanse bedienden in en om het Hof en in dit blog wil ik een aantal voorbeelden laten zien.

Om te beginnen het schilderij “Kermis op het Buitenhof, 1781 van Hendrik Pothoven” Coll. Haags Historisch Museum. Een detail:
Aan het Hof 02Hier staat de toekomstige Koning Willem I met zijn ouders Stadhouder Willem V, Wilhelmina van Pruisen en zijn zus Louise en broertje Frederik, geflankeerd door twee Afrikaanse pages. Hoogstwaarschijnlijk Cupido en Citron.

In Christiaan zijn derde brief en in Antje haar brief wordt geschreven dat Willem I is gedragen door Christiaan die toen nog Presto heette.
“de edele trits der Vorstelijke lievelingen en alzo ook Uwe Majesteit, zijnen thans dierbaren Koning op de armen te dragen.”

Antje schrijft ook over de reactie van de kleine Willem op Christiaan:
bij welke gelegenheden hare meergenoemde Vader ook de Eer en het genoegen heft gehad van Uwe K[oninklijke] M[ajesteit] als toen een kind zijnde verscheiden malen op den Arm te dragen, waarin Z[ijne] D[oorluchtige] H[eer] den Prins Willem de Vijfde een bijzonder genoegen had, om reden Uwe K[oninklijke] M[ajesteit] geen vrees voor een vreemde Couleur van Menschen bezat, en inteegendeel veel vermaak in het bijzijn van haar Vader aan den Dag legden.

De kinderen van Willem V in park met page en koetsje 01Deze tekening komt uit de collectie van de Universiteit Leiden met de titel: “De kinderen van Willem V in het park met page en koetsje.” Anoniem.

Ook Willem V is opgegroeid met bedienden uit Afrika. Zijn vader Willem IV had een Afrikaanse page genaamd Rabo. Marijke Bruggeman schrijft over hem in haar boek “Nassau en de macht van Oranje“.
Hoogstwaarschijnlijk staat Rabo afgebeeld in de Lijkstatie bij Willem IV:

Aan het Hof 03

Detail “Lijkstatie van Willem IV, 1752, plaat 15, Jan Punt, 1753” Coll. Rijksmuseum

Ook was er bij de huwelijksplechtigheid van Willem I zijn tante Carolina (oudere zuster van Willem V) een Afrikaanse page aanwezig tussen de leden van het Hofgezin.

is dit ChristiaanDetail van trouwplechtigheid Karel Christiaan van Nassau-Weilberg en Carolina prinses van Oranje-Nassau, door Tethart Philip Christiaan Haag. Coll. Rijksmuseum.
Christiaan gaf ook aan bij haar en haar echtgenoot in dienst te zijn geweest. Ook stond er in de krant dat zij als presentje in 1748 “twee kleine Afrikaanse Moortjes” kreeg.

Dit was allemaal in de 18e eeuw maar ook al eerder zijn er prenten waarop Afrikaanse pages te zien zijn aan het Hof. Dit zijn details van twee prenten van Het Loo. De gehele prenten zijn te bekijken op het Pinterestboard.
Coll. Rijksmuseum Cornelis Danckerts II

Aan het Hof 04Aan het Hof 05Door alle verzamelde schilderijen op Pinterest is het wel duidelijk dat op vele Europese hoven Afrikaanse pages aanwezig waren.

Als laatste een detail uit De inhuldiging Koning Willem II door Nicolaas Pieneman Coll/foto Paleis Het Loo met Kwasi en Kwame.
Nicolaas Pieneman de inhuldiging van Koning Willem II. foto Paleis Het LooZouden de nazaten van Kwasi nog wel eens denken aan hun Afrikaanse voorvader zoals ik aan de mijne denk?

Op Audiëntie

Naar de bezoeken aan het Koninklijk Huisarchief neem ik altijd dit boek mee:
Inventaris Willem V 0.1Groot was mijn verbazing destijds toen de andere aanwezige in de kamer zich voorstelde als de schrijver van het boek, de heer B. Woelderink. Tijdens de koffie heb ik aan hem verteld over Christiaan en het onderzoek. Hij adviseerde toen om ook te gaan kijken in de Koninklijke Bibliotheek. Om de boeken in te zien waarin de audiënties staan geschreven die werden afgelegd bij Willem V.

Het was even zoeken in de catalogus maar toen vond ik het!
Audiënties Willem VZouden echt alle personen genoteerd zijn tussen 1768 en 1792? Zou er dan ergens ook Abraham D’Arrest staan? Michel Doortmont en ik hadden een afspraak staan om bij te praten over het onderzoek en besloten om dat in de Koninklijke Bibliotheek te gaan doen. Konden we meteen samen gaan kijken.

Bij het KB heb ik een Jaarpas aangeschaft en zo kon ik naar binnen. Via de afdeling Bijzondere collecties werd ons de weg gewezen naar de Microzaal. De boeken zouden op microfilm staan. Op zo’n moment ben ik altijd blij dat Michel er is, ik heb nog nooit met microfilm gewerkt, namelijk.
Terwijl we op zoek waren naar de microfilm kwam de mevrouw die ons geholpen had bij Bijzondere Collecties naar ons toe. Ze wilde even meekijken omdat ze twijfels had of de nummering wel goed was.
microfilm Willem VRap legde ze de film in het apparaat, ik hield mijn adem in, bijna kon ik gaan zien hoe alles opgeschreven was destijds.
Het werd al snel duidelijk dat de film niet correspondeerde met de omschrijving. In eerste instantie was dat jammer maar achteraf gezien eigenlijk wel heel plezierig.
De originele boeken gingen nu uit het magazijn gehaald worden!

Na de lunch stond de kar voor ons klaar.
de 68 banden 01Ja, dat was wel even slikken…..  68 banden zijn het, bladzijde na bladzijde volgeschreven, dag voor dag wie er op audiëntie kwam bij Stadhouder Prins Willem V van Oranje Nassau.
We kregen een kussen om het boek op te leggen zodat het niet open brak en we konden gaan bladeren. Daar zit je dan met voor je de originele boeken die toch heel dichtbij Willem V moeten zijn geweest terwijl iemand al die namen noteerde…….

Zomaar een voorbeeld van twee pagina’s (klik op de afbeelding om te vergroten)
audiëntie 15 07 69 01“Dinghsdaghs den 11 Juli 1769
Is Zijne Hoogheid des morgens om vier uuren van Soestdijk vertrokken, en omtrent twaalf uuren in den Hage aangekomen.
Audiëntien in den Hage”

De reis van Soestdijk naar Den Haag duurde dus acht uur en daarna kwamen er nog velen langs bij de Stadhouder. De laatste zin luidt:
“En noch eens eene groote menigte anderen Heeren, die niets hadden te zeggen.”
Dus alle anderen hadden wel iets te zeggen….

Op dit moment is er een tentoonstelling over de zoon van Willem V in het Nationaal Archief:
24 uur met Willem – Koning van Nederland en België.
Hij staat er om bekend dat hij heel hard werkte en nu denk ik dat hij dat misschien wel een beetje van zijn vader heeft.

Bijna elke bladzijde staat zo volgeschreven. Opeens worden nu ook andere zaken duidelijk, bijvoorbeeld hoeveel contacten er waren met andere hoven. Welke prinsen allemaal op audiëntie kwamen, ze werden allemaal opgeschreven. Sommigen hadden ook Afrikaanse pages aan het hof maar daar zal ik een ander blog aan wijden. Ook zijn zwager Karel Christiaan van Weilburg staat regelmatig vermeld en Christiaan was van 1762 tot 1764 bij hem in dienst.
Abraham D’Arrest ben ik nog niet tegengekomen maar al wel andere bekenden uit zijn omgeving. Ik heb nog 62 boeken te gaan, dus wie weet.
Het is in ieder geval duidelijk waar ik de komende tijd ben!
KB02Ik wil de medewerkers van de Koninklijke Bibliotheek hartelijk bedanken voor al hun hulp en meedenken. U levert geweldige service!

Jaaroverzicht 2015

Een geweldig 2016 gewenst!

Ook deze keer wil ik het nieuwe jaar beginnen met mijn top 5 van afgelopen jaar. Het is moeilijk om er maar vijf uit te kiezen maar het is bijna gelukt. (Met een klein beetje smokkelen)

(In willekeurige volgorde) De Top 5 van 2015:
In januari ging ik voor het eerst naar het Koninklijk Huisarchief. Wie had ooit kunnen denken dat ik daar naar binnen zou mogen.
KHA geheimhouding 01Christiaan is daar nog niet gevonden en Michel Doortmont en ik zijn druk bezig om in kaart te brengen waar we nog meer kunnen kijken in dat prachtige archief. Een aantal nieuwe vondsten geven daar aanleiding toe.

In maart vond ik Christiaan zijn derde en meest uitgebreide brief aan Koning Willem I. Behalve dat de brief veel nieuwe informatie bevat, was de brief ook ondertekend door Thomas Alexander Holland. Deze handtekening zorgt er voor dat de inhoud van de brief meer waarde heeft. Het neemt de twijfel, of Christiaan wel de waarheid schreef, weg. Die dag in het archief kon ik ook mijn vinger leggen op Christiaan zijn handtekening, door hem zelf daar gezet. Dat was een bijzonder moment…..
Christiaan zijn handtekening - mijn vinger fbNatuurlijk kan de Summerschool in Wolfenbüttel niet ontbreken in dit rijtje van hoogtepunten.
Twee weken lang lezen, leren, praten over “Black Lives in Early Modern Europe” Ik heb genoten! En ook veel geleerd. Opeens zag ik patronen waar ik Christiaan zijn leven in kon voegen. Ontdekte ik dat ik eigenlijk best veel al wist over zijn leven en dat er zoveel meer zoals hij waren. Ik heb mensen leren kennen die vrienden aan het worden zijn en ondertussen blijven we van elkaar leren. Mijn boekenkast blijft zich uitbreiden met boeken die op de leeslijst staan.
Onze “collegezaal” in de Hertog August Bibliotheek.
Eve, I am so grateful that you gave me this opportunity!
Bijbelzaal 01Behalve Christiaan onderzoek ik ook de levens van zijn kinderen en kleinkinderen, die waren tenslotte een deel van zijn leven.
Dit jaar trok vooral zijn zoon Jan de aandacht. Dankzij een bijlage bij Antje haar brief in het Nationaal Archief wist ik opeens dat hij naar Suriname was gegaan. Dat maakte nieuwsgierig en daardoor zijn er een aantal blogs over Jan verschenen. Hij bleek aanwezig te zijn geweest in Waterloo, diende in Suriname bij het Korps Koloniale Guides en overleed daar in 1839. (klik op de afbeelding om te vergroten)
Klik op de afbeelding om te vegroten

Zoon Jan is ook belangrijk voor nog een hele andere reden. Het kan zomaar zijn dat hij nog een mannelijke nazaat heeft. Die kan helpen om door DNA onderzoek meer te weten te komen van Christiaan zijn afkomst en de verblijfplaats van familieleden. Ik ben heel blij met de velen die helpen met het onderzoek naar Jan zijn leven in Suriname.

In mijn Top vijf van dit jaar staat ook een dieptepunt. Niet in het onderzoek maar over wat ik leerde over Christiaan zijn leven in zijn laatste jaren. Het staat in de reactie van de burgemeester op de brief uit 1821. Hij is dan ongeveer 78 jaar oud…..
1821 10 23 reactie Burgemeester Weesp 01“Christiaan van der Vegt, geboren aan de Kust van Guinée, houdt gedurende den Winter zijn verblijf binnen deze Stad, en geniet als dan van de gereformeerde Diaconie ondersteuning gelijk alle andere armen, met hem gelijkstaande en ontvangt daar en boven van de commissie van Warme spijsuitdeling tweemaals Weeks behoorlijk portien Warme en Voedzame soepen, hij heeft ook nog de Post van Turf en Korendrager enzv: des Zomers reist hij op Kermissen met eene Fluit of speelt in Spellen Voor Moorsche Koning.”

Hij heeft geen woning meer in Weesp, hij verblijft in de winter als kostganger bij Abraham Cos. Twee keer in de week krijgt hij een warme voedzame soep en zomers reist hij van kermis naar kermis…… en hij heeft ook nog de post van Turf en Korendrager…..
Elke keer ben ik weer stil als ik dit tot mij door laat dringen. Over die tijd in zijn leven wil ik nog meer weten.
Nog steeds heb ik nergens een archiefstuk gevonden over zijn aanwezigheid op de kermissen en dat heeft in 2016 mijn extra aandacht. Ergens zal er toch iets geschreven zijn over een oude Afrikaanse man, fluitspelend op de kermis, een Moorse Koning spelend…

Als laatste wil ik afsluiten met een prachtig hoogtepunt. Christiaan zijn verhaal in GEN met een oplage van +10.000. Allemaal lezers die nu over hem en zijn leven weten..
Sophie Reinders heeft mijn woorden en ideeën prachtig neergeschreven.

Cover GEN 01Nooit al ik de dag vergeten dat het blad bij mij door de brievenbus viel, emotioneel heb ik het uitgepakt en het interview gelezen. Opeens mijn woorden en Christiaan zijn leven op papier.

“Mijn blog is mijn monumentje voor hem. Hij is beschuldigd van landloperij en in totale armoede gestorven. Dankzij de brieven die hij aan het einde van zijn leven aan de koning schrijft, kan ik zijn verhaal vertellen en hem zijn eer en hopelijk ooit zijn naam teruggeven. Ik wil dat mijn onderzoek een beleving is voor mijn lezers.”

Komend jaar ga ik verder met mijn monumentje voor Christiaan. Misschien iets minder frequent omdat door mijn werkloosheid nu, werk vinden veel tijd vraagt maar ik ga door met mijn zoektocht naar “Hoe heette Christiaan?”
Ik hoop dat de lezers het inderdaad als een beleving ervaren en ik wil iedereen die meedenkt extra bedanken!

Op naar een prachtig 2016!
Annemieke

Abraham zijn brieven

Nog altijd vraag ik mij af hoe Christiaan in Weesp is terecht gekomen nadat hij in dienst was geweest bij Maria Louise van Hessen Kassel, grootmoeder van Willem V:
“in dienst is gekomen van wijlen haare Koninklijke Hoogheid Mevrouw de Douariere van Oranje Nassau en Vriesland” (Uit Christiaan zijn eerste brief)
In het Koninklijk Huisarchief heb ik gelezen in het testament van Marie Louise dat zij haar Hofgezin toevertrouwde aan haar kleinzoon Willem V. Christiaan kwam na haar overlijden terecht in Weesp bij Burgemeester D’Arrest, was dit geregeld door Willem V? Kenden zij elkaar?
In ieder geval kende D’Arrest de Graaf van Gronsfeld die in de kringen van de Stadhouder verkeerde.

Bertrand Philip Sigismund Albrecht graaf van Gronsveld-van Diepenbroick-Impel door Guillaume de Spinny

Bertrand Philip Sigismund Albrecht graaf van Gronsveld-van Diepenbroick-Impel door Guillaume de Spinny


Ik kreeg de tip (Dank Esther!) dat er een brief in het Archief in Assen lag van D’Arrest aan Sigismund Pierre Alexander van Heiden Reinestein, Opperkamerheer van Stadhouder Willem V in connectie met de Graaf van Gronsfeld.
Archief Assen GronsfeldAls eerste ben ik maar eens begonnen met een overzicht te maken van de connecties die ik weet. Vooral omdat ook de Graaf van Gronsfeld genoemd wordt in de vermelding van het archief.
Connectie Willem v D'Arrest 01Natuurlijk was ik reuze nieuwsgierig naar de inhoud van de brief en ben enorm blij dat Natasja voor mij naar het archief is gegaan. Dank je wel!
1773 03 17 Brief D'Arrest 01De envelop laat niet te raden over, het is duidelijk dat hij gericht is aan de “camerheer van Zijne Doorlugtige Hoogheit Den Heere Prinse van Oranje Nassou.”
Ik blijf het bijzonder vinden om een handschrift te zien van iemand die Christiaan goed gekend heeft.  Hij is geschreven een half jaar na het bezoek van de Stadhouder aan Huize D’Arrest. De inhoud van de brief valt niet mee om te lezen.
1773 03 17 Brief D'Arrest 02hoop ik het geluk te mogen hebben van mijn opwachting bij uw hoog Geb. te komen maken
Of deze ontmoeting heeft plaatsgevonden, weet ik niet en ook de rest van de brieven geeft daar geen uitsluitsel over. Ook vind ik niets terug over de voogdij van de kinderen Gronsfeld, wel over zijn meubelen en inventaris. Alles is HIER te lezen op de Google Drive.
Ook hier is Abraham D’Arrest in contact met iemand uit de kringen van Willem V.

Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein heeft dagboeken bijgehouden en deze zijn verschenen in boekvorm en te verkrijgen bij het Drents Archief. Mijn bestelling is geplaatst en ik ga op zoek of er iets in staat over een ontmoeting met D’Arrest en over de Graaf van Gronsfeld. Misschien staat er wel iets in over bezoeken aan Weesp…..

Van de Prins geen kwaadIk kon het niet laten om nog iets meer onderzoek te doen naar S.P.A. van Heiden Reinestein en kwam iets tegen wat mij aan het denken heeft gezet. Zijn moeder heet Esther Susanne Marie de Jaussaud en bij Franse achternamen gaat er bij mij een belletje rinkelen. Zou zij, net als Abraham D’Arrest, eerste generatie in Nederland geboren kind zijn van gevluchte Hugenoten? Haar ouders zijn in ieder geval beide in Frankrijk geboren, eind 17e eeuw. Zou er een netwerk geweest zijn van Hugenoten en kenden de heren elkaar op die manier? De vragen blijven komen, misschien staan er antwoorden in zijn dagboek!